Ponury


imię JAN
nazwisko PIWNIK
pseudonim PONURY
urodzony 31.08.1912

Życie "Ponurego"

Jan Piwnik, znany później jako „Ponury”, urodził się we wsi Janowice koło Opatowa.

W 1933 roku ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim; w 1943 r. mianowany ppor. rezerwy. W latach 1935-1939 służył w Policji Państwowej; w wojnie obronnej 1939 r. dowodził kompanią w batalionie zmotoryzowanym policji do 23 września, kiedy przekroczył ze swoją jednostką granicę polsko-węgierską. W listopadzie dostał się do Francji, a następnie do Anglii, gdzie został wcielony do dywizjonu artylerii w 4 Brygadzie Kadrowej Strzelców, a potem do 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. W 1941 roku w stopniu por. został zrzucony do kraju. W marcu 1943 r. został powołany na komendanta Kedywu w Okręgu Radomsko-Kieleckim AK gdzie podjął pracę nad organizacją dużej jednostki partyzanckiej, która powstała pod nazwą „Zgrupowania Partyzanckie AK Ponury”. Latem zgrupowania z powodzeniem wykonały szereg ataków na obiekty wroga i akcji dywersyjnych. W lutym 1944 r. odkomenderowany do dyspozycji Okręgu „Nowogródek” Armii Krajowej. W czasie jednego z udanych ataków na obiekty niemieckie, 16 czerwca 1944 r., poległ pod Jewłaszami. Pośmiertnie został awansowany do stopnia majora; był odznaczony Krzyżem Walecznych dwukrotnie i Krzyżem Virtuti Militari IV klasy. Pochowany w czerwcu 1988 r. w krypcie Klasztoru O.O. Cystersów w Wąchocku.

Akcje "Ponurego"

W nocy z 2/3 lipca 1943 r. zgrupowanie „Ponurego” dokonało dywersji na dwa niemieckie pociągi pomiędzy stacjami Suchedniów i Łączną przy stracie jednego zabitego partyzanta. 12 lipca 1943 r. Niemcy w odwet za akcje na pociągi dokonali pierwszej pacyfikacji wsi Michniów. W odpowiedzi na to partyzanci urządzili zasadzkę na pociąg osobowy jadący ze Skarżyska do Kielc przy bloku kolejowym Podłazie w pobliżu Michniowa Zatrzymany pociąg ostrzelano, po opanowaniu wagonów wybito prawie wszystkich Niemców. O świcie 13 lipca Niemcy ponownie otoczyli Michniów i całkowicie go spalili, a także zamordowali znajdujące się tam osoby. Łącznie zginęło w Michniowie 204 mieszkańców.

Obława niemiecka zorganizowana 19 lipca na rejon obozowiska partyzanckiego na Wykusie nie odniosła spodziewanych rezultatów, gdyż „Ponury” poinformowany o szykującej się obławie przeszedł w Lasy Starachowickie, a następnie na początku sierpnia w Lasy Osieczyńskie. Ze względu na bezpieczeństwo i zaopatrzenie rozdzielił zgrupowania i tak: „Robota” poszło w Koneckie, „Nurta” w Lasy Siekierzyńskie, a „Mariańskiego” w Góry Świętokrzyskie. Odtąd walczyły oddzielnie, wykonując szereg zadań bojowych.

Polecamy do przeczytania

  • Zdzisław Witebski (oprac. zbiorowe), Ponury, Nurt, ich żołnierze. Świętokrzyskie Zgrupowania Partyzanckie Armii Krajowej 1943-1945
  • Czesław Dawid (red.), Ostatnia droga Komendanta Ponurego
  • Cezary Chlebowski i inni, Ostatnia droga Komendanta Ponurego
  • Cezary Chlebowski (oprac. zbiorowe), Powrót „Ponurego”
  • Cezary Chlebowski, Pozdrówcie Góry Świętokrzyskie: reportaż historyczny
  • Cezary Chlebowski, „Ponury”: major Jan Piwnik 1912-1944
  • Cezary Chlebowski, Reportaż z tamtych dni. Warszawa
  • Wojciech Königsberg, Droga „Ponurego”. Rys biograficzny majora Jana Piwnika